Mentres persoalmente gañan fortunas demenciais, os dirixentes destes fondos practican sen escrúpulo os catro grandes principios da racionalización das empresas: reducir o emprego, acoutar os salarios, aumentar os ritmos e deslocalizar.

[Tirado de ‘Le Monde Diplomatique’, novembro de 2007]

Á vez que o discurso crítico -chamado noutro tempo altermundialista- contra o horror económico se enlea e volve repentinamente inaudíbel, instálase un novo capitalismo, aínda máis brutal e conquistador. É o dunha nova categoría de fondos voitre, os ‘private equities’, fondos de investimento rapaces con apetito de ogro que dispón de capitais colosais(1) .

O gran público non coñece ben os nomes destes titáns: The Carlyle Group, KKR, The Blackstone Group, Colony Capital, Apollo Management, Partners Cerberus, Starwood Capital, Texas Pacific Group, Wendel, Eurazeo. E ao abeiro desta discreción apréstanse a apoderarse da economía mundial. En catro anos, de 2002 a 2006, o monto dos capitais reunidos por estes fondos de investimento, que recollen diñeiro dos bancos, das empresas de seguros, dos fondos de pensións e dos bens de particulares moi ricos, pasou de 94.000 millóns de euros a 358.000 millóns. A súa capacidade financeira é fenomenal, supera os 1.100 millardos de euros. Non hai quen se lles resista. O ano pasado en Estados Unidos os principais ‘private equities’ investiron arredor de 290.000 millóns de euros en compra de empresas, e máis de 220.000 millóns só no curso do primeiro semestre de 2007, facéndose así co control de 8.000 empresas... Xa un asalariado estadounidense de cada catro, e un asalariado francés de cada doce, traballa para estes mastodontes(2) .

Despois do Reino Unido e Estados Unidos, Francia é o principal branco. O ano pasado apoderáronse de 400 empresas (por unha suma de 10.000 millóns de euros) e administran xa máis de 1.600. Marcas moi coñecidas, como Picard Surgelés, Dim, os restaurantes Quick, Buffalo Grill, Páxinas Amarelas, Allociné ou Afflelou, están baixo o control dos ‘private equities’, case sempre anglosaxóns, que agora planean sobre xigantes do CAC 40(3) .

O fenómeno destes fondos rapaces xurdiu fai quince anos, pero estimulado por créditos baratos e a favor da creación de instrumentos financeiros cada vez máis sofisticados, cobrou nos últimos tempos unha dimensión preocupante. O principio é simple: un club de investidores afortunados decide comprar empresas ás que inmediatamente despois administra de xeito privado, lonxe da Bolsa e as súas normas coactivas, e sen ter que render contas a accionistas rigorosos(4) . A idea é eludir os principios mesmos da ética do capitalismo apostando exclusivamente ás leis da selva.

Concretamente, as cousas suceden así, segundo a explicación de dous especialistas: "Para adquirir unha empresa que vale 100, o fondo pon 30 do seu peto (trátase dunha porcentaxe media) e pide emprestados 70 aos bancos, aproveitando taxas de xuros moi baixas. Durante tres ou catro anos reorganiza a empresa cos administradores que tiña, racionaliza a produción, desenvolve actividades e capta toda ou parte das ganancias para pagar os xuros... da súa propia débeda. Logo do cal, revende a empresa a 200, polo xeral a outro fondo que fará o mesmo. Unha vez devoltos os 70 pedidos en empréstito, quédanlle 130 no peto, por unha posta inicial de 30, é dicir, máis do 300% de taxa de retorno sobre investimentos en catro anos. Quen dá máis?(5) .

Mentres persoalmente gañan fortunas demenciais, os dirixentes destes fondos practican sen escrúpulo os catro grandes principios da racionalización das empresas: reducir o emprego, acoutar os salarios, aumentar os ritmos e deslocalizar. Alentados nisto polas autoridades públicas, que como hoxe en Francia soñan con "modernizar" o aparello de produción. E en prexuízo dos sindicatos que poñen o berro no ceo e denuncian a fin do contrato social.

Había quen pensaba que coa globalización o capitalismo se daría finalmente por satisfeito. Agora vemos que a súa voracidade parece sen límites. Até cando?

NOTAS:

(1) Véxase Frederic Lordon, "El mundo, rehén de las finanzas", en ‘Le Monde diplomatique’, edición española, setembro de 2007.

(2) Véxase Sandrine Trouvelot e Philippe Eliakim, "Les fonds d'investissement, nouveaux maîtres du capitalisme mondial", ‘Capital’, París, xullo de 2007.

(3) Cotation Assistée en Continu. Índice bursátil francés. É unha medida ponderada segundo a capitalización dos corenta valores máis significativos de entre as 100 maiores empresas negociadas na Bolsa de París.

(4) Véxase Philippe Boulet-Gercourt, "Le retour des rapaces", ‘Le Nouvel Observateur’, París, 19 de xullo de 2007.

(5) Véxase ‘Capital’, op. cit.