En España, e desde hai un bo número de anos, faise valer un xigantesco proceso de transferencia de recursos que, desde as capas baixas e medias da poboación, ten por beneficiario fundamental a un puñado de grandes empresas construtoras.

[La República]

A miúdo sucede que o máis evidente e o importante pásanos inadvertido. En España, e desde hai un bo número de anos, faise valer un xigantesco proceso de transferencia de recursos que, desde as capas baixas e medias da poboación, ten por beneficiario fundamental a un puñado de grandes empresas construtoras. O aluguer e a adquisición de vivendas xeran cada mes sumas astronómicas que, polo común, pasan a mans duns poucos, sen que sexa sinxelo apreciar beneficios obvios para a maioría dos cidadáns. Moito me gustaría poder calibrar en que medida o fenómeno que temos entre mans foi xerando aos poucos unha sociedade cada vez menos igualitaria, circunstancia a medio ocultada polo vigor inxente da economía informal, particularmente poderosa no eido que nos ocupa.

A case ninguén se lle escapa que a galiña dos ovos de ouro beneficiou tamén, e notabelmente, á banca. Fai non moito escoitaba en beizos dun colega o relato dun fenómeno dabondo coñecido que retrata cabalmente o papel daquela: unha parella nova que reúna, da man de dous soldos de miseria, 1.500 euros mensuais inmediatamente poderá comprobar como con ese punto de partida sobran os bancos dispostos a conceder un crédito hipotecario por valor equivalente ás sumas millonarias que reclama a compra dun piso. A ilusión óptica que suxire que esas dúas persoas convértense ipso facto en propietarios vese contrarrestada, claro é, coa certificación de que quedan atadas para sempre ao pago do crédito de marras. Semellante servidume xera ao pouco un comportamento laboral de franca submisión –a ver quen é o listo que asume unha contestación no traballo que pode dar ao traste con tan suculento proxecto inmobiliario–, un crecente conservadurismo político –vai co anterior– e, aínda que a miúdo se esqueza, unha vida sentimental marcada tamén polo inexorábel deber de preservar contra vento e marea a parella primixenia. E todo sen que, polo menos até agora, haxa motivos para concluír que os bancos asumen riscos maiores: no caso, pouco probabel, de que a parella da que falamos deixe de pagar o que lle corresponde, aí está o piso como garantía de que o banco resarcir de bo xeito.

Hora é esta de subliñar que, salvo medidas de ton menor e ineficacia manifesta, os poderes públicos pouco ou nada fixeron para garantir o dereito constitucional a gozar dunha vivenda digna. Fiárono todo, así a todo, a que o mercado, coa súa man invisíbel, resolvese problemas e disfuncións. A certificación, doada, de que non foi así de ningún xeito xerou, polo demais, medidas correctoras nun escenario no que –non nos enganemos– ao cabo movéronse por camiños similares socialistas e populares, embaucados a miúdo, por certo, en lamentábeis fórmulas de financiamento dos orzamentos municipais.

Neste marco, a medida, recentemente introducida polo goberno de Rodríguez Zapatero, que se propón proporcionar unha axuda de 210 euros por vivenda para facilitar que os mozos accedan ao aluguer antóllase máis do mesmo. Deixarei de lado agora a polémica inevitábel que suscita o feito de que o tope superior de ingresos postulado para permitir o beneficio desas axudas parece manifestamente alto, o que ao cabo –como sucederá, por certo, cando se aplique o ambicioso programa de acceso á vivenda orquestrado pola Xunta de Andalucía– acabará por beneficiar en moitos casos a quen non están máis necesitados. Maior relevo paréceme que corresponde á evidencia de que as axudas que me ocupan de ningún xeito atenden ao que sería lexítimo obxectivo de pór freo á usura que inspira tantos comportamentos neste terreo: non vaia ser, unha vez máis, que as sacrosantas regras do mercado se vexan alteradas. Lembre o lector que, as cousas como se propón, os prezos dos alugueres permanecerán incólumes, e iso cando non subirán en virtude das imposicións dos arrendatarios, por lóxica dispostos a sacar tallada tamén das axudas gobernamentais.

Que a maioría dos cidadáns, presa dun vórtice descontrolado, non se decate de todo o anterior é triste. Queda o consolo de pensar, iso si, que o patético exemplo que está dando nas últimas semanas a economía norteamericana da man das turbulencias financeiras e a radical preponderancia da especulación máis descarnada acabe por abrirnos o ollos. Porque os dos nosos gobernantes, sempre remisos nos feitos, e a pesar das aparencias, a intervir con coraxe cando teñen que facelo, hai que dar por descontado que seguirán pechados. •