Durante a primeira semana de agosto América Latina foi testemuña de dúas importantes xiras de presidentes con propóstios diametralmente opostos, protagonizados por Luiz Inacio Lula dá Silva e Hugo Chávez.

[ALAI]

Durante a primeira semana de agosto América Latina foi testemuña de dúas importantes xiras de presidentes con propóstios diametralmente opostos, protagonizados por Luiz Inacio Lula dá Silva e Hugo Chávez.

Moitos observadores e analistas prefiren eludir o feito de que dous das principais figuras do continente emprenderon senllas xiras que poñen en evidencia as dificultades da integración rexional. Lula visitou cinco países: México, Honduras, Nicaragua, Panamá e Xamaica, co obxectivo de promover os agrocombustibles. Chávez visitou nas mesmas datas Arxentina, Uruguai, Ecuador e Bolivia, para asinar acordos que impulsan a integración.

A de Lula podería chamarse a "segunda xira do etanol". A primeira, lembremos, realizouna George W. Bush a principios de marzo deste ano, cando chegou a acordos de longo prazo con Lula para promover os agrocombustibles. Agora o presidente de Brasil viaxou para contribuír a que empresarios do seu país instalen plantas de etanol de cana de azucre nos países centroamericanos. En México, primeira etapa da súa viaxe, Lula impulsou un acordo entre a estatal Pemex e a trasnacional Petrobras para a exploración e explotación de petróleo en augas do Golfo de México. O acordo é interesante para Petrobras xa que a empresa é líder mundial en extracción de cru en augas profundas, tecnoloxía que a empresa mexicana non posúe.

A esquerda mexicana reaccionou duro. Andrés Manuel López Obrador, vítima dunha fraude electoral nas eleccións de 2006 que beneficiou ao actual presidente Felipe Calderón, advertiu que se pode usar a Petrobras como "punta de lanza" para privatizar Pemex, un obxectivo longamente acariñado polas multinacionais. "Respéctoo moito, pero o movemento que represento, unha oposición real, verdadeira, non acepta que se entregue a riqueza petroleira mexicana a estranxeiros, baixo ningunha modalidade", dixo López Obrador sobre as xestións de Lula, segundo La Jornada do 6 de agosto. O líder mexicano dixo que Petrobras buscará petróleo no Caribe e a cambio quedaríase cunha parte dos hidrocarburos atopados, o que non implica ningún risco porque se sabe onde están os xacementos. Detrás de Petrobas, argumenta, chegarían as demais multinacionais.

Sobre os agrocombustibles, Lula dixo que conta co apoio de México "na campaña para establecer un mercado mundial de combustibles máis limpos, baratos e renovables. Temos a oportunidade de democratizar o acceso a novas fontes de enerxía multiplicando a xeración de empregos e diversificando a matriz enerxética". É evidente que o presidente de Brasil non se deu por enterado dos argumentos esgrimidos estes últimos meses por Fidel Castro, entre moitos outros, contra esas enerxías. En Nicaragua, Lula ofreceu a Daniel Ortega apoio para que ese país se convirta en pionero dos agrocombustibles na rexión. "É completamente inadmisible e un crime producir etanol derivado do cultivo de maíz", respondeulle o nicaragüense.

En Xamaica, Lula inaugurou unha planta de deshidratación de etanol propiedade de inversores xamaicanos e brasileiros, e en Honduras e Panamá asinou acordos para o desenvolvemento dos combustibles a partir de cana de azucre. O diario Folha de Sao Paulo, o 5 de agosto, recordou os motivos de fondo de Brasil para expandir o etanol nesa rexión. "O interese é usar América Central como plataforma de exportación de etanol a Estados Unidos; eses países teñen acordo de libre comercio cos americanos e non teñen límites para a exportación de etanol". Brasil achega a tecnoloxía e os capitais, os centroamericanos poñen o traballo semiescravo nos canavais, e así a potencia emerxente consegue abrir un mercado protexido ao que ten enorme dificultades para acceder. A forma de pensar de Lula é trasparente: "Xuntos podemos constituír unha potencia económica mundial", díxolle ao dereitista Felipe Calderón en México.

A xira de Chávez foi moi diferente. En Arxentina asinou un acordo con Néstor Kirchner para a merca de 500 millóns de dólares en bonos arxentinos e comprometeuse a comprar unha cantidade similar nuns meses. Este acordo é vital xa que logo do default de 2001, Arxentina non ten acceso a créditos internacionais. Ademais, asinou un acordo para a construción dunha planta regasificadora de gas licuado venezolano en Bahía Branca, xa que Arxentina sofre unha seria crise enerxética. En Uruguai asinou un Tratado de Seguridade Energética con Tabaré Vázquez, polo que as estatais Ancap e Pdvsa traballarán para duplicar a capacidade de produción da refinería uruguaia e créase unha empresa mixta para extraer cru da Faixa do Orinoco, considerada a primeira reserva mundial. Con iso Uruguaiy asegúrase enerxía a longo prazo.

Esta vez Vázquez e Kirchner coincidiron. "Que outro goberno do mundo fixo outro ofrecemiento de tal magnitude e grandeza", dixo o uruguaio. "Os arxentinos deberiamos, e debemos, estarlle recoñecidos, porque sempre que o necesitamos estivo", dixo un ministro moi achegado a Kirchner.

Xa en Ecuador, Chávez subscribiu un investimento de 5.000 millóns de dólares con Rafael Correa para a construción dunha refinería na provincia de Manabí, para procesar 300 mil barriles de cru diario, na que será a meirande refinería sobre a cousa do Pacífico. En Bolivia, Chávez e Evo Morales chegaron aínda acordo destinado á creación da empresa petroleira binacional Petroandina (entre YPFB e Pdvsa), que terá como primeiro proxecto investir 600 millóns de dólares na exploración en Bolivia. Co nacemento de YPFB-Petroandina, Bolivia recuperou o seu dereito para explorar e explotar os seus hidrocarburos.

As dificultades para que Venezuela ingrese ao Mercosur estiveron presentes en ámbalas dúas xirasa. Até agora os parlamentos de Arxentina e Uruguai ratificaron a adhesión do país de Chávez ao bloque. Paraguai e Brasil véñeno demorando. Sábese que o parlamento de Brasilia non quere aprobar o ingreso, xa que ten unha maioría de centro-dereita, aínda que o goberno pode facer valer as súas alianzas. En Bos Aires, Chávez dixo nunha xuntanza restrinxida, recolleita por Página 12, o 8 de agosto, que os rozamentos de Venezuela e Brasil non se deben a "unha disputa de liderádegos" senón a "unha confrontación de modelos enerxéticos". Uns traballan pola integración sobre a base de compartir petróleo e gas, e asegurarse así a autonomía enerxética; mentres outros pugnan por unha integración en base aos agrocombustibles, impulsando a mesma política que o imperio.•