Haití non bota bágoas, senón que loita; non esmorece, senón que procura saídas, como antes o fixeran os seus devanceiros. Loitadores todos. Loitadoras todas.

A meirande parte das novas que nos chegan de Haití son arrepiantes, e poucas. Un país moi pobre, o máis pobre de América e entre o 25% máis miserento do planeta, cunha inflación escandalosa, con niveis de inseguridade alarmantes, enchido de grupos armados e tamén de bestas humanas fuxidas dos EUA –de orixe antillana pero criadas aló–, cunha florecente ‘industria da droga’ –o 18% da droga que entra no Imperio pasa por alí– e cunhas institucións esnaquizadas, atrancadas nunha transición que dura xa máis de 20 anos, que non dá rematado coa tétrica herdanza dos Duvalier.

Da man do Club Internacional de Prensa puidemos gozar da presenza de Suzy Castor na Galiza estes días atrás. A historiadora haitiana, activista infatigábel en prol dos dereitos humanos no Caribe e na América toda, exiliada 30 anos en México polo duvalierismo, veu contar a situación que atravesa o seu país, mais tamén veu aprendernos, poida que sen ela o saber. O seu doce discurso, o seu torrado sorriso imperturbábel, brandía unha retórica moi afastada da queixa, da dramatización e do choro.

Haití non bota bágoas, senón que loita; non esmorece, senón que procura saídas, como antes o fixeran os seus devanceiros. Loitadores todos. Loitadoras todas. Non hai que desprezar a historia. A perla caribeña foi o primeiro territorio do mundo que, cunha revolución popular, aboliu a escravitude (1794), e tamén o primeiro de Latinoamérica en independizarse (1804). Si, a primeira nación negra, libre, da historia da humanidade.

Cunhas condicións de vida terríbeis, cunhas estruturas sociais e políticas por crear, logo dunha inseguridade que acadou niveis insoportábeis e cunha misión da ONU, a Minustah, moitas veces incapaz, que chegou en misión de guerra –no canto de policial– a un país sen guerra, Haití confía aínda no futuro. Un futuro que case esixe a refundación do país. A creación dunha policía eficaz que garanta o avance democrático, a reconstrución das institucións –para mal ou para ben xa comezou coas eleccións gañadas por Préval, coa constitución do Parlamento e as alcaldías– e a modernización económica, son os anhelos de Suzy, de Haití, e de todos e todas nós. Sen queixumes, con paciencia, traballo e sobre todo esperanza. Iso foi o que aprendemos da fermosa luz haitiana que estes días sobrevoou a terra nosa.•