"A soia mata" chegou a Galiza da man da ISAP (Iniciativa pola Soberanía Alimentar dos Pobos), nascida en Abril co obxectivo de "dar a coñecer, construír e defender a Soberanía Alimentar dos Pobos en e desde Galiza, cos pés na terra e cunha ollada global, colaborando con iniciativas similares existentes noutros países, sen descartar a integración en alianzas ou plataformas supranacionais".

Gilda viaxou con Nina Holland (investigadora do CEO, onde estudou as políticas da UE sobre agrocombustíbeis) e a antropóloga An Maeyens (da rede A SEED Europe, que ten traballado co campesiñado do Paraguai) para dar a coñecer os impactos ambientais e sociais dos monocultivos de soia transxénica no Paraguai, que teñen como destino a exportación para elaborar agrocombustíbeis e pensos para gandaría industrial.

Entre o 4 e 6 de Xuño as tres deron charlas na Faculdade de Veterinaria de Lugo, no Ateneo Ferrolán e no CSA A Cova dos Ratos, en Vigo. Tamén participaron nun almorzo coa prensa en Compostela. Mentres, o que pretendía ser un encontro con técnicos da Xunta e de empresas de agrocombustíbeis presentes en Galiza, ficou reducido a unha xuntanza coa DX de Cooperación Exterior, pois ninguén das empresas, de Medio Rural e de Industria achou interesante dabondo o convite.

Un deserto de soia

A expansión dos monocultivos de soia no Paraguai comezou en 1999, impulsada por empresas como Cargill e terratenentes do Brasil –desprazados por produtores aínda maiores–, que atoparon alí terras máis baratas que no seu país. En 2005-06 o 63% das terras cultivadas do Paraguai estaban dedicadas a esta leguminosa, sendo transxénica o 95% da produción. Paraguai é así o cuarto exportador mundial de soia, unha soia transxénica que se dedica na súa grande maioría (89%) a fariña (coa que se elaboran os pensos cos que se "alimenta" o noso gando intensivo), mais tamén a aceite (o 7%, para a fabricación de agrocombustíbeis cos que "alimentar" os nosos automóbeis). Os monocultivos, intensivos en agrotóxicos e mecanización, sen a penas man de obra, avanzan acompañados de destrución ambiental e social: deforestación, perda de biodiversidade, polución, expulsión de poboacións labregas e indíxenas… para satisfacer a demanda xerada en lugares como o noso país.

A soia transxénica RR, de Monsanto, é resistente ao herbicida Round-Up Ready (glifosato) da mesma empresa. Tamén é utilizado como herbicida o Paraquat, de Syngenta, produto prohibido na UE. O resultado: intoxicacións de poboacións enteiras, mesmo con resultado de morte, recén nascidos con hidrocefalia ou tumores…

Sen terra para cultivar alimentos, sen madeira para construír vivendas e cociñar, rodeadas de plantacións de soia fumigadas con agrotóxicos… as poboacións indíxenas e labregas son expulsadas dos seus lugares. Unhas 90.000 persoas marchan a malvivir –por exemplo, de vertedoiros– cada ano aos suburbios das cidades. Outras marchan do país. En 2005 eran máis de 300.000 os sen terra e o 1% da poboación paraguaia posúe o 77% das terras.

Na fronteira da soia

Neste contexto, na fronteira agrícola da soia transxénica nasce o MAP (Movimiento Agrario y Popular), porque hai quen decide ficar e resistir, defender a soberanía alimentar. O MAP luita pola vía xurídica (a presión cidadá desde Europa é moi útil), mais tamén ocupando terras. Son xa 500 as hectáreas recuperadas, pero a resistencia ten dura resposta: desaloxos violentos, queima de casas, detencións (mesmo de nenos, anciáns e mulleres grávidas) máis de 2.000 dirixentes labregos procesados, máis de 30 mortos pola soia en catro anos… Lamentabelmente, o caso do Paraguai non é a excepción. A soia ten consecuencias semellantes en Brasil ou Arxentina. Noutros lugares son outros os monocultivos destinados á exportación tamén con gravísimas consecuencias ambientais e sociais, como ocorre coa palma de aceite en Colombia e Indonesia.

O 92% da soia importada desde o Estado español ten como destino a fabricación de pensos para vacas, porcos e galiñas industriais, ou o que é o mesmo: carne, ovos e leite producidos de modo intensivo. As cousas mudarán para pior no caso de que a UE manteña o obxectivo do 10% de agrocombustíbeis para 2020, unha demanda que fará avanzar aínda máis a fronteira da soia no Paraguai, e non só.

A ISAP

Iniciativa pola Soberanía Alimentar dos Pobos. Alianza formada en Abril de 2008 por Amarante, o Sindicato Labrego Galego, Verdegaia e Veterinarios Sen Fronteiras seguindo o mandado do Foro de Nyéléni pola Soberanía Alimentar, celebrado en Sélingué, Mali, en Febreiro de 2007.

+INFO: www.lasojamata.org/es | soberaniaalimentar.info/