[La Jornada]

Iso sucede en Francia e no sur de España. Algo está a cambiar. Trátase dunha circunstancia nova. A contradición dun neocapitalismo de corte oligárquico, cuxa organización laboral fundaméntase na concentración do poder, a descentralización da produción e a discontinuidade do tempo de traballo, facilita o nacemento dun emprego precario cuxa figura é o inmigrante sen papeis. Persoas abocadas a non escatimar nas ofertas de traballo e aceptar calquera opción. Aínda que é un aceno de identidade do capitalismo transnacional, o específico da flexibilización do mercado laboral e dos inmigrantes sen papeis é a súa localización nos sectores da construción, a hostalería, a maquila, a agricultura e o servizo doméstico.

Se se quere unha garantía de éxito e continuidade na contratación de ilegais é necesaria unha complicidade entre as organizacións empresariais, as institucións estatais e os empregados. Nada parece alterar este equilibrio. Uns a outros se cobren as costas, asumindo os riscos da ilegalidade. Cando hai unha inspección son alertados, retíranse ou simplemente faise a vista gorda. En momentos de auxe e euforia do capitalismo, onde o diñeiro circula e hai para todos, ninguén se queixa. Uns explotan e outros son explotados. As gañancias repártense desigualmente, pero cobren as expectativas. Até se negocia á alza e páganse soldos aceptábeis, segundo a benevolencia do patrón. Se se producen accidentes no traballo, en España e en Francia, a seguridade social segue sendo un das poucos servizos públicos non privatizados pola acción do liberalismo, e cobre todos os custos médicos. Todo está amarrado e ben amarrado. Ademais, os custos da baixa laboral páganse baixo corda. Ninguén sae prexudicado. Até, segundo sexa o alcance do dano, perda dunha man, do ollo ou traumatismo, pódese negociar a regularización da residencia e a incorporación á empresa. Aínda así, os sen papeis, para converterse en inmigrantes de primeira, cando acoden ás instancias legais fano a título individual e tutelados por avogados e especialistas. Non se asocian, non se expón unha acción colectiva fronte á patronal, nin solicitan das súas empleadores o cumprimento da lei. Soportan colas de pasa a noite e vixilia nas portas de comisarias e ministerios esperando obter un número para acceder a un portelo onde un funcionario abrirá un expediente sen garantía de éxito. Pero non lles importa, dan por seguro que o sufrimento é o aliado para lograr a compaixón do sistema e acceder aos papeis.

Co euro polas nubes e o dólar polos chans, o discurso do liberalismo económico vén ao traste. O libre mercado é unha falacia. O capitalista gaña todo o que pode sen pensar no futuro. Amasa a súa riqueza e cando as súas arcas baléiranse pon o berro no ceo evocando os males dunha orde dislocado sen planificación económica e o deixamento de gobernantes no seu deber de controlar a inflación, os salarios e os índices macroeconómicos. Implora unha solución. O recetario é sempre o mesmo. Eles, os capitalistas, deben ser os receptores das axudas. Se alguén ten que axustarse o cinto deben ser os traballadores. Están afeitos pasar fame e sufrir penurias, forma parte da súa natureza. Non crean riqueza e en tempos de crises son prescindibles. Nin que dicir dos inmigrantes; poden ser repatriados de xeito inmediato. Basta con reprimir as súas demandas e desarticular as súas organizacións. O Estado debe actuar en consecuencia.

No medio deste discurso ramplón levántase outra realidade. O capitalismo realmente existente en Francia e en España, en sectores que dan lustre á imaxe turística, está en mans de traballadores inmigrantes ilegais. Noutras palabras, son os sen papeis quen lles sacan as castañas do lume. E agora, este colectivo púxose en folga. Na hostalería, por exemplo, iníciase un movemento de gran alcance. É un punto de inflexión. A reivindicación de dereitos pon en cuestión por unha banda, a política de inmigración e, por outro, os tópicos sobre quen son e como se comportan os inmigrantes. Os sen papeis xa non son os negros africanos, os amarelos asiáticos, os latinos narcotraficantes, delincuentes, mafiosos marxinais: son traballadores cuxa dignidade non arrebatar desde o discurso xenófobo ou racista do goberno de Nicolas Sarkozy, en Francia, ou Silvio Berlusconi, en Italia, ou na España ata do Partido Socialista Obreiro Español.

Foi a recesión do capitalismo especulativo, onde o despedimento se avizora como o horizonte probable o que levanta a reivindicación do colectivo dos sen papeis. dixeron basta. En París e en Andalucía iníciase a restauración. As perdas non deixan indiferentes á patronal. Nalgúns restaurantes chegan a 7 mil euros diarios. Os camareiros, os cociñeiros, os dependentes non se presentan a traballar. Non hai quen leve os pratos á mesa. E por primeira vez a folga conta con voces de apoio entre empresarios, que esixen un cambio na política de inmigración. Hai que legalizar. Contratar aos sen papeis. Na agricultura está sucedendo algo similar. As colleitas de tempada sofren os avatares da unidade de acción dos sen papeis, traballadores cuxa dignidade levantar e a súa voz escóitase alta e clara. O medo pérdese e racha a dinámica do capitalismo transnacional fundada na man de obra de ilegais explotados como man de obra semiesclava. Son novos tempos. Os inmigrantes transforman o proxecto de sociedade democrática coas súas novas organizacións e reivindicacións. Esperemos que non sexa flor dun día.